Terug naar het overzicht

Fotograferen met beschikbaar licht

Door: Redactie dinsdag, 31 juli

Fotograaf Catherine Karnow geeft tips voor het maken van geslaagde foto's bij tal van lichtomstandigheden en deelt haar eigen ervaringen in deze galerij met foto's die ze tijdens reizen of in opdracht maakte.

Foto Door Catherine Karnow

Schemer

Vaak is het de kunst bij avondfoto's om te fotograferen in de schemering. Bij deze foto leverde de schemer een magische blauwe lucht en een prachtige gloed van de kaarsen naast de goudsbloemen op.

Als het om fotograferen gaat, houd ik meer van de schemer dan van welk moment op de dag dan ook. Het is een dromerig tussenmoment: geen dag en geen avond, maar een magisch moment dat is gevangen in tijd. De schemering is het meest romantische moment van de dag. Door te fotograferen in de schemering kun je dat moment van romantiek vasthouden.

Hoe lang de schemering duurt, verschilt per locatie en seizoen. In Scandinavië zijn er lange schemermomenten in de zomer, terwijl de schemering rondom de evenaar juist kort is. Om goede foto's te maken bij schemering moet je je spullen vroeg klaar hebben staan. Je weet immers nooit wanneer het magische moment aanbreekt - dat kan net zijn wanneer het donker wordt, wanneer de zon nog een kleine goed in de lucht achterlaat, maar ook wanneer het al te donker lijkt geworden, wanneer je lcd-scherm mogelijk een diepe koninklijke kleur blauw laat zien.

Fototip: Ga je fotograferen bij schemerlicht? Zet je spullen dan tijdig klaar en fotografeer tot het echt donker is. Je weet immers nooit wat het beste moment is voor de situatie die je vastlegt.

Steden fotograferen

Ik fotografeer veel steden voor National Geographic Traveler. In tegenstelling tot bij landschapsfotografie, dat lastig kan zijn bij middaglicht, valt er in een stad veel te fotograferen wanneer de zon hoog staat. Wanneer ik een stad fotografeer, kijk ik bijvoorbeeld naar zonlicht dat weerkaatst op glas en stalen gebouwen. Dit soort licht kan alleen midden op de dag worden gevangen - de straten lijken vroeg en laat wel kloven. Wanneer ik dat verblindende zonlicht zie dat op ramen wordt weerkaatst, kijk ik langs de straat. In Hongkong was ik verrukt toen ik zag dat het historische centrale politiebureau werd verlicht met gekke lichtpatronen die afkomstig waren van de wolkenkrabber aan de andere kant van de straat. 

Fototip: Zoek wanneer je foto's in de stad maakt naar zonlicht dat op gebouwen van staal en glas valt en kijk daarna verder in de straat; het licht kan vaak interessante patronen veroorzaken.

Met middaglicht fotograferen

Tijdens mijn yogales hoorde ik een keer dat liefhebbers van yoga zich zouden verzamelen op de Third Street Promenade - een weg voor voetgangers in Santa Monica, Californië. Wat een geweldige manier om de yogakoorts vast te leggen in het Mekka van de yoga! Het enige probleem was het tijdstip: vaak vindt het evenement plaats bij middaglicht en dat is hard en meedogenloos in de regio van Los Angeles, waar vaak geen wolkje aan de lucht is.

Ik heb echter veel oplossingen om midden op de dag te fotograferen, wanneer het licht 'slecht' is. Wanneer je mensen op dit tijdstip fotografeert, is het de truc om zonlicht op hun gezicht te voorkomen. Daarmee minimaliseer je dichtgeknepen ogen, schaduwen met een hoog contrast en vooral de schaduwen van hoofddeksels. Ik had het geluk dat de yogamensen uit de zon keken, maar zelfs toen zorgde ik ervoor dat het licht op hun gezichten zacht bleef. Dat deed ik door om ze heen te lopen en met tegenlicht te fotograferen, waarbij ik zelfs direct zonlicht op hun zij vermeed. 

Fototip: Wanneer je fotografeert bij middaglicht, kun je je onderwerpen het best met tegenlicht fotograferen om hard licht op hun gezichten te voorkomen.

Minder mooi weer

Ik was naar Moab, Utah, gegaan om de beroemde rode rotsen van Slickrock Canyon te fotograferen. De plaats is populair onder mountainbikers. Natuurlijk wilde ik dolgraag laten zien hoe rood de rotsen zijn. Daarom besloot ik om laat in de middag mijn foto's te maken, op het moment dat de rotsen op hun roodst waren. Ik werd echter overvallen door een stortbui, die me uiteindelijk een prachtige verrassing opleverde: de storm zorgde voor blauw licht en een rotsoppervlak dat glinsterde omdat het zo nat was. De rotsen zagen er opeens heel glad uit. Ik wilde de plaats fotograferen zoals iedereen hem ziet, maar dankzij het minder mooie weer kan ik de plaats op een originele en verrassende manier laten zien. 

Fototip: Wees op bliksem na nooit bang voor minder mooi weer: daarmee krijg je vaak het opmerkelijkste licht én verrassende en onverwachte foto's.

Het bevroren moment

Ik was onderweg voor een opdracht voor National Geographic Traveler en besloot deze trendy bar uit de jaren zestig - 'Ne Nous Fachons Pas' geheten - in de stomende buurt Pigalle in Parijs te fotograferen. Ik wilde een goede foto maken, niet een miljoen foto's van achter de bar. Toen ik binnen kwam lopen, zocht ik mensen en een scène die het gevoel van de jaren zestig opriepen. Ik zag deze jongen, die met zijn vierkante kaken en lange bakkebaarden rechtstreeks uit een film van Jean-Luc Godard weggelopen kon zijn. Ik vroeg hem of ik hem en zijn vriend mocht fotograferen. Dat vonden ze goed, waarna ik ze een rondje gaf. In bars en restaurants wil ik de natuurlijke omgeving vastleggen. Ik gebruik alleen een flitser wanneer er wordt gedanst. Tegelijkertijd wil ik, net als bij elke foto, een moment vastleggen. Dat is moeilijk wanneer er weinig licht is. Een moment bestaat uit actie die je vastlegt, en actie leidt tot onscherpte wanneer er weinig licht is.

Vandaar mijn truc. Ik gebruik meestal een statief omdat de sluitertijd tot wel 1/4 van een seconde kan zijn. Ik bekijk de actie zorgvuldig. Ik wacht op een 'bevroren' moment. Ik keek bijvoorbeeld naar de 'Godard-jongen'. Als hij luisterde, zat hij muisstil. Dat was echter geen gevangen moment omdat hij zo stil zat als een standbeeld. Toen zag ik dat hij heel even stilzat als hij aan zijn sigaret trok - net lang genoeg voor me om op de ontspanknop te drukken en tegelijkertijd het roodgloeiende puntje van de sigaret vast te leggen. Die avond maakte ik maar twee foto's, maar ik had er maar een nodig voor het magazine. 

Fototip: Kijk nauwlettend toe wanneer het object 'bevriest' en druk dan af. Misschien maak je maar een paar foto's, maar daar zit dan wel de juiste tussen.

Natuurlijk licht

Op een klamme dag in maart zat ik vast in Wenchow, ten zuiden van Sjanghai, toen een rondreizend operagezelschap het dorp aandeed. Ik fotografeerde de opera elke dag: op het podium en backstage - zelfs het publiek legde ik vast. Dat was zo gegrepen door het optreden dat het helemaal niet doorhad dat ik de camera er op richtte. Ik had het geluk dat de tempel waarin dit plaatsvond enorm ramen in het dak had - misschien was er zelfs helemaal geen dak, dat weet ik niet precies. Hoe dan ook, ik kon het publiek fotograferen met geweldig licht dat van boven over hun gezicht viel. En omdat ze allemaal naar het podium keken, werden de gezichten perfect verlicht. Ik zoek tijdens het fotograferen vaak naar natuurlijk licht van bovenaf, vooral wanneer ik midden op de dag met helder licht te maken heb. Dit soort licht is een geschenk. 

Fototip: Zoek naar natuurlijk licht wanneer je foto's maakt; dit mooie soort licht lost de problemen op die fotograferen in donkere ruimten met zich meebrengt.

Bewust overbelicht

Het is een uitdaging om foto's in treinen te maken, omdat je je camera vaak direct op de lichtbron - de ramen - richt. Ik houd van tegenlicht, de lichtbron die direct in de camera valt. De truc is om zo te belichten dat de kleuren in het gezicht - of welk onderwerp je ook hebt - er goed uitkomen en daarna de lichtbron, in dit geval het grote raam van de trein, voor overbelichting te laten zorgen (anders wordt het onderwerp en silhouet). Er is inderdaad geen detail te zien in die grote witte ruimte, maar ik heb nooit een beeldredacteur gehad die me zei dat foto's met tegenlicht niet kunnen worden gepubliceerd. In deze foto van de mensen in de trein geeft het licht de foto een vluchtige kwaliteit. Het gebrek aan details benadrukt een gevoel van mijmering - een dromerige staat (iets dat ook wordt geaccentueerd door het slapende kind). 

Fototip: Wees niet bang om je foto recht op de lichtbron te richten en overbelichting toe te laten. Zorg gewoon dat je het onderwerp goed in beeld hebt.

Dramatisch licht

Dit is het soort licht dat perfect werkt voor landschappen. Terwijl ik foto's maakte voor een artikel over het grondgebied van prins Charles, stond ik boven op een hoge heuvel te wachten op het juiste licht. Hoewel het veranderende licht dramatisch mooi was, moest ik toch bijna drie uur wachten tot de zon en wolken dat ook waren. (Ik ben niet vergeten hoe lang het duurde, want mijn parkeertijd was bijna om!) Eindelijk perfectie: het schiereiland wordt verlicht door de zon en de sterke vorm wordt nog eens extra benadrukt door de schaduwen links- en rechtsonder in beeld. De witte golven worden verlicht door de zon en de rest van de foto bestaat uit zonverlichte en bewolkte gebieden. Dit contrast van zon en wolken, dit veranderende licht, voegt drama toe aan een landschap dat toch al zo spectaculair is. 

Fototip: Fotografeer landschappen bij dramatisch licht, maar houd er rekening mee dat je uren moet wachten voor de zon en wolken zich in de perfecte positie bevinden.

Emotie overbrengen

Ik werkte aan een reportage over Hạ Longbaai in het noorden van Vietnam en had mezelf ten doel gesteld om het oude Azië in beeld te brengen. Ik groeide op in het Hongkong van de jaren zestig en ben dus erg nostalgisch voor die tijd. Ik wilde dat mijn foto's leken op de typisch Chinese schilderen die mijn moeder maakte. Ik wilde mist. Helder zonlicht en blauwe luchten zouden niet kloppen. Ik kon mijn geluk dan ook niet op toen de nevel en mist twee dagen lang niet oplosten! Ik kon uren en uren foto's maken.

Foto's zijn effectief als ze een emotie overbrengen. De inhoud en het onderwerp zijn belangrijk, maar alles staat of valt met licht. Ik kan geen beter licht noemen dan het licht dat bij nevel en mist ontstaat. In dit geval helpt het om de nostalgie van een tijdloze scène in Hạ Longbaai over te brengen. 

Fototip: Hoop niet op een zonnige dag en 'prachtig weer', maar let op hoe elementen zoals nevel en mist effectief emoties, vooral nostalgie, kunnen overbrengen.

Creatief met licht

Ik was bij een kunstfestival in West-Samoa en wilde dansende stamleden fotograferen op een andere plek dan op het podium met zijn enorme bioscoopverlichting. Ik had geen stroboscopen of lampen bij me en moest het dus met mijn creativiteit doen. Op een avond reed ik over de donkere weg naar mijn hotel toen er een vrachtwagen met grootlicht op me af kwam. 'Dat is het', dacht ik, 'ik verlicht de dansers met de koplampen van een vrachtwagen!' Ik vond een meewerkende eigenaar van een vrachtwagen en een veld met een lichte helling langs de weg. De vrachtwagen hoefde dus alleen maar te parkeren en dan zouden de koplampen omhoog gericht zijn op de gezichten van de dansers en niet op hun buik. We zetten het grootlicht van de vrachtwagen aan en de dansers deden een optreden. Ik had doelbewust een lange sluitertijd om de bewegingen te laten zien en drukte af toen een danser heel kort bevroor. 

Fototip: Wees creatief met je lichtbron. Je hoeft geen geweldige flitsers, stroboscopen of bioscoopverlichting te hebben als er ook auto's, zaklampen en wat voor lichtbronnen dan ook zijn.

Klassiek licht

Bij klassieke onderwerpen gebruik ik graag licht van opzij: dat is tijdloos en zacht. Ik had het geluk dat de 87-jarige Roemeense schilder Maria Poenaru voor het grote raam in haar slaapkamer werkte: daar kon ik vastleggen hoe het licht haar van opzij verlichtte. Wanneer ik een portret van iemand maak, vraag ik het onderwerp vaak om bij het raam of naast een deur te poseren. Als het buiten helder is, kan het licht bijzonder mooi zijn. 

Fototip: Wanneer je een portret maakt, kun je het nooit fout doen wanneer je iemand bij een raam of deur zet en met licht van opzij fotografeert. Dit klassieke licht is vooral geschikt voor tijdloze onderwerpen.

Breek de regels

Het beste fotografielicht is er 's morgens vroeg en laat op de dag, maar dat zijn wellicht niet de beste tijdstippen. In plaats van doelloos bij zonsopgang en voor zonsondergang rond te lopen, bezoek ik mijn locaties meestal vooraf, zodat ik weet waar ik naartoe wil. Het licht verandert snel. Daarom wil ik op het juiste moment op de juiste plaats zijn. Als ik geen speciale plaats in gedachten heb, zorg ik altijd dat ik er vroeg uit ben of laat fotografeer. Alles ziet er rond die tijdstippen veel mooier uit. Dit geldt vooral voor een plaats waar het de hele dag helder en zonnig is. Het vroege en late licht in dergelijke locaties is dan scherp en goudkleurig. In het zuidwesten van Amerika is het bijvoorbeeld onmisbaar om vroeg en laat te fotograferen - de lage zon benadrukt de rode kleikleuren van het land en de architectuur zo mooi. 

Fototip: Ik houd niet van regels - dat is een van de redenen waarom ik fotograaf ben - maar als er een regel geldt voor fotografie is het deze: je moet echt vroeg en laat op een dag fotograferen om goed licht te hebben.

Natuurlijke uitstraling

Ik werk niet vaak met een flitser en geef de voorkeur aan een natuurlijkere uitstraling. Toen ik echter een gids over Los Angeles moet maken, besefte ik dat ik het boek nooit in zes weken kon maken als ik alleen maar bij goed licht - vroeg en laat op de dag - zou fotograferen. Ik besefte ook dat het perfect was om de flitser midden op de dag te gebruiken - vooral in Hollywood, waar de esthetiek vaak kunstmatig is (zie de bovenstaande foto). Voor dit soort invulflitsen stel ik de uitvoer op hoog, waardoor harde schaduwen meer dan subtiel worden gevuld. 

Fototip: Zorg dat je flitser tijdens het fotograferen een aanvulling is op je onderwerp en persoonlijke expressie. Soms moet de invulflits erg hoog staan om te laten zien dat je kunstmatig hebt geflitst

Zonsondergang

Ik zat op een boot op de Nijl - eigenlijk was ik op vakantie - en genoot met een cocktail in mijn hand op het zwembaddek van de zonsondergang - net als ieder ander. Terwijl we zaten te kijken, kreeg de lucht deze geweldige kleuren. Ik holde dan ook snel weg om mijn camera op te halen.

We zien graag allemaal een prachtige zonsondergang, maar meestal zet ik ze niet op de foto. Hoe mooi de lucht ook is, zoiets zie je overal wel. Zelfs een zonsondergang bij het water of in de bergen geeft je zelden een gevoel van plaats. Hier op de Nijl was het cruiseschip dat wit lag te glimmen in het laatste licht echter precies het element dat ik nodig had om een foto te maken die precies die schoonheid en dat gevoel van plaats had. 

Fototip: Wanneer je foto's van een zonsondergang maakt, is het niet genoeg om een geweldige lucht in beeld te brengen. Je moet ook een element in de foto hebben dat je foto zowel interessant maakt als een gevoel van plaats biedt.

De prijs

National Geographic Magazine Editie 8

De winnende foto's verschijnen o.a. in het decembernummer van de Nederlandstalige editie van National Geographic Magazine. 

Deze maand lees je alles over de heersers van de lucht. Kan de valkerij roofvogels van de ondergang redden? Verder in deze editie: de laatste volken van de Amazone en het fascinerende leven van kwallen.

National Geographic Magazine Editie 8

National Geographic gebruikt cookies om onder andere jouw online ervaring te verbeteren en statische data te verzamelen. Door gebruik te maken van deze website, geef je toestemming voor het plaatsen van cookies bij bezoek aan de websites van National Geographic. Meer informatie

Sluiten