Terug naar het overzicht

De Un-Selfie – terug naar het zelfportret

Door: Marie McGrory donderdag, 12 juli

De manier waarop we onszelf fotograferen, heeft grote veranderingen ondergaan – van de allereerste foto’s tot de opkomst van de smartphone.

Foto Door Helene Barbe, National Geographic Your Shot.

De selfie. Op een rustige dag zie ik er waarschijnlijk zo’n twintig voorbijkomen terwijl ik op social media rondsurf. Op andere dagen zijn het er opeens honderden.

Toen National Geographic-fotografen Mark Thiessen en Becky Hale bezig waren aan een verhaalopdracht over de foto als zelfportret, zette dat mij aan het denken. Ik kan niet zeggen dat ik meteen erg enthousiast was over de opdracht. Ik zag de selfie als een weinig originele vorm van zelfportret, waarbij je het fototoestel gewoon op jezelf richt. Een selfie is een van de makkelijkste foto’s die je kunt maken – telkens wanneer mensen op hun smartphone kijken, richtten ze daarbij sowieso een fotolens op zichzelf. Selfies zijn een manier om je nieuwe haarcoupe of outfit te showen. Of voor een groep om een foto van zichzelf te maken zonder een voorbijganger om hulp te hoeven vragen.

Op een zeker moment werd het zelfportret méér dan alleen een portret van mijzelf. Ik begon verder te kijken dan naar wat ik in de spiegel zag, op zoek naar een identiteit die helemaal van mij was. Ik merkte dat we geneigd zijn onze individualiteit te ondermijnen terwijl we meerdere kanten van onszelf proberen te laten zien, waarbij het steeds moeilijker wordt onze unieke ik te omarmen. Ik noemde deze meervoudige kanten ‘schaduwen’. Dubbelgangers. Misschien dingen die we willen zijn, maar die we niet zijn. Foto: Felicia Simion, National Geographic Your Shot

Ik tijdens het spotten van vogels. Foto: Roine Magnusson, National Geographic Your Shot

Of selfies nu op armlengte of in de spiegel worden genomen, ze zijn elke dag zó alomtegenwoordig dat ik bijna was vergeten hoe mooi en kwetsbaar hun oorsprong is. Toen we aan de opdracht werkten, kwamen we natuurlijk heel wat klassieke voorbeelden van selfies tegen. En die hebben ook hun specifieke tijd en plek. Maar in de tweede week van de opdracht raakte ik geïnspireerd door een woord dat al heel lang niet meer in mijn vocabulaire zat: zelfportret.

Dertig jaar geleden genoot ik van mijn jeugd en schoonheid. Dertig jaar geleden kocht ik mijn eerste fototoestel en nam een zelfportret. Ik voelde me sterk en nieuw. In die dertig jaar vertelde niemand me dat het ouder worden gepaard gaat met een pijnlijk soort rouw over het verlies van jeugd en schoonheid. Die dertig jaar gingen zó snel voorbij, maar van binnen voel ik me nog steeds dat jonge meisje. Foto: Katrina Kiefer, National Geographic Your Shot

Zelfportretten zijn geen selfies. Ze zijn prachtig en onthullend. Een goed zelfportret is uiterst lastig om te maken. Nadat we duizenden van deze foto’s hadden doorgespit, merkte ik tot mijn verrassing dat de foto’s die we uiteindelijk hadden uitgekozen, vrijwel gezichtsloos waren. Ik hoefde iemands gezicht niet te zien om iets over het wezen van de persoon in kwestie te weten te komen – het gevecht tegen kanker van Ocean, Amanda’s vier decennia durende passie voor het bakken, Katrina’s worsteling met het ouder worden.

Deze beelden herinnerden me aan wat ik tijdens mijn eerste fotografielessen op de middelbare school zo leuk vond aan het bestuderen van zelfportretten. Ze gaan over kunstenaars die zichzelf tonen zoals zij dat willen – ze onthullen iets heel persoonlijks en maken iets duidelijk wat niet in woorden kan worden uitgedrukt.

Terwijl het zwembad leegliep, vielen mij de prachtige schaduwen op de rand van het bassin op en moest ik mezelf gewoon in het beeld plaatsen. Foto: Tytia Habing, National Geographic Your Shot

Mijn achtjarige ogen konden niet geloven dat het allereerste brood dat ik had gebakken, perfect uit de oven kwam. Exact zoals in het boek dat ik in de bibliotheek had geraadpleegd. Veertig jaar later ben ik nog steeds verliefd op brood en het proces waarmee het wordt gemaakt. Foto: Amanda Starling, National Geographic Your Shot

Door al deze bespiegelingen kwam er op de redactie een discussie op gang over onze meest geliefde zelfportretten. Janna herinnerde zich een zeer nadenkend zelfportret van Maynard Owen Williams en Coburn kwam met Cindy Shermans Untitled 96. In het recente verleden werd ik gefascineerd door het werk van Kyle Thompson. Mijn liefde voor die rauwe en onthullende momenten waarop een fotograaf de lens op zichzelf richt, is door dit project alleen maar versterkt.

Soms ervaar ik een breuk, een gevoel van verwarring ten opzichte van mijn wezen als kunstenaar. Deze psychisch bewolkte staat put me emotioneel uit. Ik beland in een staat van geïsoleerdheid, die door mijn eigen onzekerheid wordt veroorzaakt. Deze foto werd geïnspireerd door het gebrek aan zelfvertrouwen in mijn artistieke kunnen – in de ontwikkeling van een eigen stijl en de zingeving achter mijn fotografie. Foto: Taylor Chan, National Geographic Your Shot

De prijs

National Geographic Magazine Editie 8

De winnende foto's verschijnen o.a. in het decembernummer van de Nederlandstalige editie van National Geographic Magazine. 

Deze maand lees je alles over de heersers van de lucht. Kan de valkerij roofvogels van de ondergang redden? Verder in deze editie: de laatste volken van de Amazone en het fascinerende leven van kwallen.

National Geographic Magazine Editie 8

National Geographic gebruikt cookies om onder andere jouw online ervaring te verbeteren en statische data te verzamelen. Door gebruik te maken van deze website, geef je toestemming voor het plaatsen van cookies bij bezoek aan de websites van National Geographic. Meer informatie

Sluiten